Số hóa hạ tầng ngầm Đô thị: Lớp dữ liệu “ẩn” quyết định sự an toàn của đô thị thông minh

Thực trạng quản lý hạ tầng ngầm đô thị hiện nay

Hệ thống hạ tầng ngầm bao gồm mạng lưới cấp thoát nước, đường dây điện, cáp viễn thông và các công trình kỹ thuật ngầm đóng vai trò như "hệ tuần hoàn" duy trì sự vận hành liên tục của mọi đô thị. Tuy nhiên, theo định hướng chuyển đổi số hạ tầng kỹ thuật tại Nghị định số 269/2025/NĐ-CP về phát triển đô thị thông minh, hoạt động quản lý vận hành ngành nước và hạ tầng ngầm tại nhiều địa phương vẫn đang đối mặt với không ít rào cản do phương thức vận hành thủ công.

Nguồn dữ liệu hạ tầng ngầm hiện bị phân rã, nằm rải rác ở nhiều bộ phận với các định dạng khác nhau từ bản đồ giấy đến hồ sơ lưu trữ riêng lẻ. Sự thiếu hụt một hệ thống dữ liệu không gian tập trung khiến công tác phân tích, đánh giá, đối soát vị trí hay xác định tọa độ và độ sâu mạng lưới đường ống gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản trị đô thị.

Việc lưu trữ dữ liệu hạ tầng ngầm phân tán gây nhiều khó khăn cho công tác tra cứu và đối soát dữ liệu. Ảnh: VnEconomy

Nguy cơ sự cố khi thi công và những hệ lụy đắt giá

Chính việc thiếu dữ liệu tập trung và chính xác về hạ tầng ngầm đã trực tiếp dẫn đến hàng loạt sự cố nghiêm trọng trong quá trình thi công và cải tạo đô thị. Việc các đơn vị thi công vô tình đào đứt đường ống cấp nước, làm hư hỏng mạng lưới thoát nước hay va chạm vào mạng lưới cáp ngầm diễn ra khá phổ biến, gây ra tình trạng thất thoát nước, gián đoạn sinh hoạt và ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường sống.

Bên cạnh nguy cơ va chạm hạ tầng kỹ thuật, việc không nắm rõ hiện trạng độ sâu và tọa độ công trình ngầm còn tiềm ẩn rủi ro gây sụt lún, sạt lở mặt đường, tác động xấu đến kết cấu của các công trình lân cận. Những sự cố này không chỉ tiêu tốn chi phí khắc phục đắt đỏ mà còn kéo dài tiến độ dự án và gây ách tắc giao thông đô thị.

Giải pháp iWater của CTech: Chuyển đổi số ngành cấp nước và hạ tầng ngầm từ dữ liệu đến vận hành thông minh

Để giải quyết triệt để bài toán phân rã dữ liệu và tái cấu trúc vận hành thực tế, Công ty Cổ phần Công nghệ cao CTech đã nghiên cứu và phát triển giải pháp iWater – hệ thống mở tiên tiến giúp chuyển hóa dữ liệu hạ tầng ngầm và cấp nước sang môi trường số tập trung:

Để biến các điểm vẽ trên bản đồ thành các thực thể số, giải pháp iWater lấy bản đồ số GIS làm không gian điều hành chủ đạo và lấy tài sản làm khóa liên kết. Nền tảng chuẩn hóa toàn bộ thông tin ngành nước thành ba nhóm dữ liệu chính bao gồm không gian kỹ thuật tài sản định vị trên bản đồ (tọa độ, độ sâu, chất liệu, đường kính), dữ liệu giám sát thời gian thực thu thập từ hệ thống SCADA, cùng dữ liệu hiện trường và lịch sử vận hành do công nhân cập nhật trực tiếp.

Nhằm tối ưu hóa chu trình vận hành và kiểm soát thất thoát, từ không gian điều hành GIS trực quan, iWater hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát lượng nước không doanh thu qua chu trình 8 bước khép kín từ phát hiện, định vị sự cố cho đến điều phối xử lý và lưu vết điện tử. Điểm ưu việt của iWater là khả năng kết nối không giới hạn, tích hợp trực tiếp với các phần mềm quản lý tài sản hay kế toán sẵn có theo nguyên lý kế thừa để làm giàu dữ liệu định vị không gian thay vì thay thế toàn bộ, giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư.

Đối với lộ trình ứng dụng công nghệ nâng cao, khi cơ sở dữ liệu đã đạt chuẩn "đúng, đầy, đủ", iWater cho phép tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, đánh giá, tự động lập báo cáo và dự báo sản lượng. Thực tiễn ứng dụng thành công phần mềm iWater tại Nhà máy nước mặt Sông Đuống đã minh chứng cho năng lực vận hành thông minh dựa trên dữ liệu sạch của CTech.

Nền tảng iWater của CTech chuẩn hóa và hiển thị trực quan dữ liệu tài sản, SCADA và dữ liệu hiện trường trên bản đồ GIS.

Lợi ích cho vận hành, bảo trì và phát triển đô thị thông minh

Ứng dụng nền tảng iWater mang lại những giá trị thiết thực trong việc bảo vệ an toàn hạ tầng và nâng cao năng lực quản trị đô thị:

Đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý, hệ thống giúp thay đổi hoàn toàn phương thức vận hành từ thủ công sang điều hành dựa trên dữ liệu tập trung, giúp chủ động phát hiện sự cố, theo dõi độ tuổi công trình và tối ưu hóa kế hoạch bảo trì định kỳ cho mạng lưới cấp thoát nước.

Đối với mục tiêu phát triển đô thị thông minh theo Nghị định số 269/2025/NĐ-CP, việc số hóa hạ tầng ngầm chính là lớp dữ liệu không gian cốt lõi để xây dựng mô hình Bản sao số (Digital Twin). Sự đồng hành của giải pháp iWater từ CTech giúp các đô thị và doanh nghiệp ngành nước kiến tạo nền tảng dữ liệu "Sạch - Sống - Chuẩn", đảm bảo an toàn cho không gian ngầm và hướng tới sự phát triển bền vững.

📲 Khám phá giải pháp iWater – Số hóa quản lý ngành nước & hạ tầng ngầm của CTech:Website: https://c2tech.vn/

​